Ο Ρόλαντ Χάμπε (1908–1981) ήταν Γερμανός αρχαιολόγος και μεταφραστής ελληνικής λογοτεχνίας.
Γιος του ιστορικού Καρλ Χάμπε, σπούδασε αρχικά νομική, νεότερη ιστορία και πολιτική οικονομία στο πανεπιστήμιο του Κιέλου, όπου, μέσω του δασκάλου του, Φρίντριχ Βόλτερς, εντάχθηκε στον κύκλο του ποιητή Στέφαν Γκεόργκε. Κατόπιν συμβουλής του Βόλτερς, το 1930 ο Χάμπε ξεκίνησε σπουδές κλασικής αρχαιολογίας στο Μόναχο, τις οποίες ολοκλήρωσε με τη διδακτορική του διατριβή με τίτλο Πρώιμες ελληνικές μυθολογικές απεικονίσεις στη Βοιωτία [Frühe griechische Sagenbilder in Böotien]. Ο επιβλέπων της διατριβής του, ο Ερνστ Μπούσορ, ήταν προηγουμένως διευθυντής του αθηναϊκού παραρτήματος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, όπου ο Χάμπε δραστηριοποιήθηκε ως επιστημονικός βοηθός από το 1936. Ο Χάμπε είχε έρθει σε στενότερη επαφή με τη γλώσσα και τον πολιτισμό της σύγχρονης Ελλάδας από το 1932, όταν σε ένα ταξίδι στην Ελλάδα συνδέθηκε φιλικά με τον μουσικολόγο Θρασύβουλο Γεωργιάδη. Κατά τη διάρκεια της διετούς εργασίας του στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αθήνας, ο Χάμπε συμμετείχε μαζί με τον Ουλφ Γιάντσεν στις ανασκαφές της Ολυμπίας, οι οποίες είχαν ξεκινήσει ξανά από το 1937. Επίσης, παντρεύτηκε την Ελένη Δραγούμη, ανιψιά του γνωστού Έλληνα πολιτικού και συγγραφέα Ίωνα Δραγούμη (1878–1920).
Μετά από την ολοκλήρωση της υφηγεσίας του με τίτλο Ο ηνίοχος των Δελφών [Der Wagenlenker von Delphi] στο πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ, επέστρεψε στην Ελλάδα ως στρατιώτης κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, όπου σύμφωνα με δική του δήλωση, υπηρέτησε ως διερμηνέας (Βλ. Hampe, 1984 [1960]). Αργότερα, κατέθεσε την άποψή του για την υποχώρηση της γερμανικής Βέρμαχτ από την Αθήνα το 1944 σε μια διάλεξη με τον ύποπτο τίτλο Η σωτηρία της Αθήνας τον Οκτώβριο του 1944 [Die Rettung von Athen im Oktober 1944]. Είναι ενδεικτικό ότι η μεταγενέστερη έκδοση αυτού του κειμένου διορθώθηκε από τον Χέλμουτ Φέλμι, πρώην διοικητή της γερμανικής Βέρμαχτ στην νότια Ελλάδα ο οποίος καταδικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου στα πλαίσια των δικών της Νυρεμβέργης το 1948 (βλ. Hampe, 1955, 14).
Κατά τη διάρκεια του πολέμου και των μεταπολεμικών χρόνων, κατά τα οποία ο Χάμπε σε μεγάλο βαθμό «συναντούσε εμπόδια στο να εργαστεί πραγματικά επιστημονικά» (ibid., 312), όπως θεωρούσε για τον εαυτό του, άνοιξε ένα νέο πεδίο ενασχόλησης: τη μετάφραση νέας ελληνικής λογοτεχνίας. Το 1942 δημοσίευσε το διήγημα Σαμοθράκη (Samothrake,1908) του Ίωνα Δραγούμη και το 1949 το μυθιστόρημα Αιολική Γη (Äolische Erde,1943) του Ηλία Βενέζη, σε μια μετάφραση που έως σήμερα γνώρισε πολυάριθμες επανεκδόσεις.
Μετά τον πόλεμο, η επιστημονική δραστηριοποίηση του Χάμπε βρέθηκε στο προσκήνιο: από το 1946 εργάστηκε ως καθηγητής αρχικά στο πανεπιστήμιο του Κιέλου, αργότερα στο Μάιντς (από το 1948) και στη Χαϊδελβέργη (από το 1957). Όπως επιβεβαιώνουν τα επαναλαμβανόμενα ταξίδια και οι σχετικές ερευνητικές επαφές του, ο Χάμπε διατηρούσε πάντα στενές σχέσεις με την Ελλάδα.
μετάφραση από τα γερμανικά: Συντακτική ομάδα ComDeG
